ประเด็นสำคัญ:
- KKP Research เตือนอัตราดอกเบี้ยระยะยาวทั่วโลกมีแนวโน้มอยู่ในระดับสูงนานกว่าที่คาด จากแรงกดดันเชิงโครงสร้าง ทั้งหนี้รัฐ การแย่งชิงเงินทุนเพื่อลงทุน AI และความเสี่ยงเงินเฟ้อ
- ต้นทุนทางการเงินที่สูงขึ้นเสี่ยงกระทบการลงทุนภาค AI และ Data Center รวมถึงซ้ำเติมภาระหนี้ภาครัฐผ่านวงจรหนี้ทบต้น (Snowball effect)
- แม้ดอกเบี้ยไทยยังต่ำราว 2.3% แต่สะท้อนความอ่อนแอของเศรษฐกิจมากกว่าความแข็งแกร่งทางการคลัง ขณะหนี้สาธารณะจ่อแตะเพดาน 70% ในปีงบประมาณ 2027
KKP Research เปิดเผยบทวิเคราะห์เตือนว่า อัตราดอกเบี้ยระยะยาวทั่วโลกมีแนวโน้มอยู่ในระดับสูงนานกว่าที่หลายฝ่ายคาดการณ์ไว้ โดยมีสาเหตุหลักจากปัจจัยเชิงโครงสร้าง ได้แก่ การขาดดุลการคลังของประเทศเศรษฐกิจหลัก ความต้องการเงินทุนมหาศาลเพื่อลงทุนด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) และความเสี่ยงด้านเงินเฟ้อ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อทั้งการลงทุนภาคเอกชนและฐานะการคลังของประเทศต่าง ๆ รวมถึงประเทศไทย
ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลระยะยาวทั่วโลกปรับสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ อายุ 10 ปี เคยปรับขึ้นเหนือระดับ 5% ซึ่งเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่ปี 2007 ขณะที่ญี่ปุ่นและฝรั่งเศสแตะระดับสูงสุดในรอบหลายสิบปีเช่นกัน แม้ผลการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐฯ ที่พรรคเดโมแครตชนะจะช่วยลดความเสี่ยงของนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจภาครัฐ แต่ระดับดอกเบี้ยและราคาน้ำมันโดยรวมยังสูงกว่าในอดีตมาก
3 ปัจจัยเชิงโครงสร้างดันดอกเบี้ยโลก
KKP Research ระบุ 3 ปัจจัยหลักที่ผลักดันให้ดอกเบี้ยโลกยืนระดับสูงต่อเนื่อง ได้แก่ หนึ่ง การแย่งชิงเงินทุนระหว่างภาครัฐและเอกชน โดยกลุ่ม Big Tech ต้องกู้ยืมมหาศาลเพื่อลงทุน AI และ Data Center คาดการณ์ว่าการออกหุ้นกู้ของ 5 บริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่สหรัฐฯ จะพุ่งแตะ 1.21 แสนล้านดอลลาร์ในปี 2025 จากค่าเฉลี่ย 2.8 หมื่นล้านดอลลาร์ในช่วงปี 2020-2024 สอง ความกังวลต่อความยั่งยืนทางการคลัง ที่ทำให้นักลงทุนเรียกร้องผลตอบแทนชดเชยความเสี่ยงมากขึ้น และสาม ความเสี่ยงเงินเฟ้อระยะยาวจากความขัดแย้งในตะวันออกกลางและราคาพลังงาน
กระทบลงทุน AI และซ้ำเติมหนี้รัฐ
หากดอกเบี้ยสูงต่อเนื่อง ภาคเศรษฐกิจที่อ่อนไหวต่อดอกเบี้ยจะได้รับผลกระทบก่อน โดยเฉพาะกลุ่ม High Yield ที่ต้องรีไฟแนนซ์ด้วยต้นทุนสูงขึ้น การลงทุนด้าน AI ที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจสหรัฐฯ และการส่งออกของเอเชียอาจสะดุด หากต้นทุนการกู้ยืมพุ่งสูงจนรายได้ไม่คุ้มทุน ขณะที่ภาระดอกเบี้ยที่เพิ่มขึ้นจะก่อให้เกิดวงจรหนี้ทบต้น (Snowball effect) ในประเทศที่ขาดดุลการคลังสูง ดอกเบี้ยสูงกว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจ และมีหนี้สาธารณะต่อ GDP สูง ซึ่งหลายประเทศเศรษฐกิจขนาดใหญ่เริ่มเผชิญความเสี่ยงนี้แล้ว
KKP Research มองว่าภาครัฐมีทางเลือกเชิงนโยบาย 4 แนวทางเพื่อลดแรงกดดันดอกเบี้ย ได้แก่ การลดการขาดดุลการคลังซึ่งยั่งยืนที่สุดแต่กระทบการเติบโตระยะสั้น การออกพันธบัตรระยะสั้นมากขึ้นแต่เพิ่มความเสี่ยงรีไฟแนนซ์ การทำ QE ซึ่งทำได้ยากในภาวะเงินเฟ้อสูง และการกดดอกเบี้ยต่ำกว่าเงินเฟ้อควบคู่การคุมเงินทุนเคลื่อนย้าย ซึ่งเป็นทางเลือกสุดท้ายที่สร้างแรงกดดันต่อค่าเงินและเสี่ยงเงินทุนไหลออก
ดอกเบี้ยไทยต่ำ แต่ยังน่าห่วง
สำหรับประเทศไทย ผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลอายุ 10 ปียังอยู่ในระดับต่ำราว 2.3% ทั้งที่รัฐบาลขาดดุลการคลังสูงราว 4.4% ของ GDP ในปีงบประมาณ 2026 KKP Research ประเมินว่าดอกเบี้ยที่ต่ำสะท้อน ความอ่อนแอของเศรษฐกิจ มากกว่าความแข็งแกร่งทางการคลัง เนื่องจากความต้องการสินเชื่อภาคเอกชนหดตัวต่อเนื่อง โดยสินเชื่อ SME หดตัวต่อเนื่องถึง 16 ไตรมาส ทำให้ภาครัฐกู้เงินได้โดยไม่เบียดบังภาคเอกชน
อย่างไรก็ตาม ไทยมีความเสี่ยงจากส่วนต่างดอกเบี้ยกับสหรัฐฯ ที่ติดลบกว้างเป็นประวัติการณ์ หากทิศทางเงินทุนเคลื่อนย้ายเปลี่ยนจนเงินบาทอ่อนค่า ตลาดอาจเรียกร้องดอกเบี้ยไทยที่สูงขึ้น ซึ่งจะซ้ำเติมฐานะการคลังที่หนี้สาธารณะกำลังเข้าใกล้เพดาน 70% โดยคาดว่าจะแตะระดับ 69% ในปีงบประมาณ 2027
แม้ไทยจะได้ประโยชน์จากการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ด้าน AI และ Data Center แต่หากไม่เกิดการกระจายตัวสู่เศรษฐกิจวงกว้าง เศรษฐกิจไทยจะยังเติบโตแบบ K-shape และภาครัฐจะมีภาระต้องช่วยเหลือคนฐานรากและรองรับสังคมสูงวัยมากขึ้น KKP Research ระบุว่า การรักษาวินัยการคลังควบคู่กับการปฏิรูปเชิงโครงสร้าง เป็นทางรอดเดียวในการรักษาความเชื่อมั่นของนักลงทุน ก่อนที่ไทยจะไม่สามารถพยุงดอกเบี้ยต่ำไว้ได้อีกต่อไป
